Masterplan openbare verlichting (OV)

De komende maanden worden volgende straten aangepakt:

• Bruggeveldstraat
• Assestraat
• Zavelstraat -Ten Broekstraat - Schijfelberg
• Zuurweidestraat - Braambessenstraat
• Stationstraat
• Molenvijverstraat
• Vliet

Dilbeek werkt ondertussen al vijf jaar aan een ambitieus verlichtingsplan, in lijn met de klimaatdoelstellingen en de ambitie van de Vlaamse Regering om tegen 2030 volledig te “verledden”. Het centrale doel van dit plan is de verdere verduurzaming van de openbare straatverlichting.

Met deze omschakeling wil Dilbeek enerzijds de CO₂-uitstoot verminderen en zo bijdragen aan een beter klimaat. Anderzijds zorgt de overstap naar LED-verlichting ook voor een beperking van de stijgende energiekosten, wat een positieve impact heeft op de gemeentelijke budgetten.

Dilbeek profileert zich bovendien als een voortrekker op het vlak van LED-verlichting. Momenteel telt de gemeente 6.231 verlichtingstoestellen, waarvan eind december 2024 reeds 91,57% werd omgevormd naar LED-verlichting.

Naar aanleiding van de energiecrisis werden in heel wat steden en gemeenten maatregelen genomen om het energieverbruik van de openbare verlichting te beperken. Ook Dilbeek engageerde zich hierin samen met de andere lokale besturen binnen de regio Halle-Vilvoorde.

Vanaf 29 oktober 2022 werd beslist om de openbare verlichting te doven tussen 23u en 5u. Tijdens de nachten van vrijdag op zaterdag en zaterdag op zondag bleef de verlichting wel branden om de verkeersveiligheid en sociale veiligheid tijdens het weekend te waarborgen.

Vanaf 9 oktober 2023 werd de regeling aangepast. Sindsdien wordt de openbare verlichting gedoofd vanaf 24u. Tijdens het volledige weekend, evenals in de nacht van zondag op maandag, blijft de openbare verlichting branden.

De evolutie van het energieverbruik van de openbare verlichting toont een duidelijke dalende trend in Dilbeek. Waar het standaard jaarverbruik in 2015 nog ongeveer 2.018 MWh bedroeg, daalde dit geleidelijk tot 763 MWh in 2024. Deze aanzienlijke vermindering is het resultaat van de doorgedreven omschakeling naar LED-verlichting en de maatregelen rond het doven van de openbare verlichting tijdens bepaalde nachturen.

In 2024 bedroeg het totale energieverbruik van de openbare verlichting 762.980 kWh. Daarmee ging ook een belangrijke daling van de CO₂-uitstoot gepaard, die in 2024 werd teruggebracht tot 177.011 kg.

De cijfers tonen aan dat de combinatie van verledding en het gericht doven van de openbare verlichting een belangrijke impact heeft op zowel het energieverbruik als de klimaatdoelstellingen van de gemeente.

Het beleidsplan openbare verlichting vertrekt vanuit actuele gegevens en legt een gezamenlijke visie en duidelijke doelstellingen vast. Het vormt een instrument voor een duurzaam verlichtingsbeleid, ondersteunt de meerjarenbegroting en helpt om doordachte keuzes te maken voor de openbare verlichting in Dilbeek.

Voor de openbare verlichting werkt Dilbeek samen met verschillende steden en gemeenten uit de regio. Daarbij maakt de gemeente deel uit van drie zendgebieden. Door deze samenwerking zetten we in op een lager energieverbruik zonder in te boeten aan kwaliteit, met blijvende aandacht voor verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid.

Alle 195 stuurpunten voor openbare verlichting bevinden zich op het grondgebied van Dilbeek. Van de 195 stuurpunten kunnen er 126 gratis aangepast worden, omdat ze gevoed worden vanuit het transformatiestation in Berchem, dat uitsluitend Dilbeek bedient. De overige 69 stuurpunten zijn gekoppeld aan transformatiestations die ook andere gemeenten aansturen. Daardoor kunnen aanpassingen niet centraal gebeuren en moeten deze stuurpunten manueel aangepast worden. 

Er werd in 2023 een masterplan opgesteld, waarbij rekening werd gehouden met de specifieke rol die de openbare verlichting speelt in elke straat en de ruimtelijke invulling ervan. Het mobiliteitsplan werd hier als uitgangspunt gebruikt.

Het masterplan werkt met verschillende deelruimtes (bv. lokale verbindingswegen, woonstraat, woonerf, parking, etc.)
Elke deelruimte kent specifieke eisen wat betreft o.a. de paalhoogte, de armatuur, en de lamp naar sterkte en kleur.
Het onderscheid draagt bij tot de leesbaarheid van de verkeers- en verblijfsruimte waarin de gebruiker zich bevindt.

Dilbeek onderscheidt 10 verschillende deelruimtes.

Dilbeek gaat werk maken van een nieuw masterplan openbare verlichting, in dit masterplan zal er rekening gehouden worden met verschillende deelzones. Aan elke deelzone zal een specifiek brandprogramma gelinkt worden. 

Slimme openbare verlichting (interactieve LED) kan trapsgewijs aangestuurd worden. Zo wordt de verlichting bijvoorbeeld gedimd naar 70% om 20 uur, 50% om 22 uur en 30% om 23 uur. Vanaf 4 uur wordt de lichtsterkte opnieuw opgebouwd: naar 50% om 4 uur, 70% om 5 uur en opnieuw 100% om 6 uur.

Niet-slimme openbare verlichting (niet-interactieve LED) kent een eenvoudiger systeem, waarbij de verlichting om 23 uur van 100% naar 50% dimt en om 5 uur opnieuw naar 100% gaat. Tijdens energieloze nachten overstemt het signaal de interactieve LED-sturing, waardoor de spanning van de armaturen tijdelijk wordt weggenomen.

Waarom is er nood aan een nieuw masterplan openbare verlichting? 

• Het veiligheidsgevoel 
• Petities ontvangen
• Memorandum van de Dilbeekse jongeren